Het aantal satellieten stijgt explosief en techreuzen hebben nog veel grootsere plannen in de ruimte. De toestroom van grote aantallen satellieten is onverantwoord. Er is simpelweg niet genoeg ruimte.
Het was alsof een kleuter was losgegaan met krijt en liniaal. In mei publiceerde de populaire NASA-website Astronomy Picture of the Day een foto van de Duitse fotograaf Uli Fehr. Op de foto staat een komeet vlak boven de horizon. Een mooi gezicht, ware het niet dat tientallen felle strepen de sterrenhemel doorkruisen en het hele beeld domineren. Die strepen komen van satellieten. Te veel satellieten.
Het aantal satellieten dat om de aarde draait is in recente jaren explosief gestegen. Vooral de 10,000 communicatiesatellieten van Elon Musks Starlink tikken aan. Zij vormen nu al verreweg het grootste deel van de satellieten om de aarde. Amazon en de Chinese regering werken aan een soortgelijk netwerk. Maar het houdt niet op: techreuzen als Google en OpenAI willen nu datacenters in de ruimte bouwen om alle energieslurpende AI-programma’s draaiende te houden. Het gerenommeerde tijdschrift Nature besprak deze week de technische uitdagingen voor zulke datacenters, maar stelde niet de vraag: moeten we dit eigenlijk wel doen? Want die miljoen geplande satellieten zijn niet alleen een probleem voor amateursterrenkundigen, maar een probleem voor ons allemaal.
Net zoals satellieten de foto van Uli Fehr verknalden, verstoren satellieten ook de metingen van professionele sterrenkundigen. In een studie uit 2020 lieten astronomen van de Europese sterrenwacht ESO zien dat sommige telescopen tot wel 30 procent van hun gegevens kunnen weggooien als Elon Musk en Jeff Bezos klaar zijn met de aanleg van hun telefoonnetwerken. En ook in de ruimte is het niet veilig: NASA-wetenschappers berekenden afgelopen jaar dat in bijna alle plaatjes van astronomische satellieten binnenkort ook een andere satelliet op de foto zal staan. Hierdoor loopt onderzoek naar het universum in gevaar.
Satellieten kunnen ook een probleem vormen op aarde. Veel van de Starlink-satellieten leven maar een paar jaar en vallen dan weer terug richting de aarde. Ze verbranden hoog in de atmosfeer, waar ze een spoor van kleine deeltjes en giftige gassen achterlaten. Die kunnen helpen de ozonlaag sneller af te breken en de atmosfeer lokaal te verwarmen, stelt de Nieuw-Zeelandse atmosfeerwetenschapper Laura Revell, samen met sterrenkundigen Michele Bannister en Samantha Lawler, in het online tijdschrift The Conversation. Samen met de vele raketlanceringen kunnen verbrandde satellieten dus een serieus probleem vormen voor een gezonde atmosfeer.
Maar het grootste probleem van de grote hoeveelheid satellieten is dat er geen ruimte voor ze is en dat kan tot massale uitval van bijvoorbeeld GPS leiden. Dat zit zo. Satellieten hangen niet stil in de ruimte, maar razen met een snelheid van 25,000 kilometer per uur om de aarde heen. Dit is ongeveer tien keer sneller dan een kogel uit een pistool vliegt. Elk kiezeltje om de aarde kan dus een vernietigend projectiel zijn. Satellieten sturen hun baan regelmatig een beetje bij om botsingen te voorkomen. Amerikaanse en Canadese wetenschappers hebben een zogenaamde CRASH Clock gemaakt, die aangeeft hoe vaak een satelliet gemiddeld moet bijsturen. Terwijl dit in 2000 nog eens in de 100 dagen was, is dat nu, vooral dankzij Elon Musk, al eens in de 3 dagen. Als satellieten botsen, maken zij een puinwolk van brokstukken, die elk op hun beurt weer een ongeluk kunnen veroorzaken. Zo kan er een kettingreactie ontstaan waarbij bijna alle satellieten in gevaar zijn. En we zijn nogal afhankelijk van satellieten. Een kettingbotsing betekent: geen GPS, geen vliegverkeer, geen weerbericht. De CRASH Clock laat zien dat we al erg dicht bij de ‘gevarenzone’ zitten, waarin het moeilijk is om alle satellieten op tijd bij te sturen. Als we een miljoen satellieten in de ruimte hebben, hebben we honderd procent garantie op een massale kettingbotsing in de ruimte.
Het is dus tijd om het aantal satellieten om de aarde aan banden te leggen. Natuurlijk zijn satellietsystemen als Starlink ook nuttig. Ze worden bijvoorbeeld door het Oekraïense leger gebruikt, maar hetzelfde kan ook worden bereikt met minder satellieten. De overvloed aan satellieten vormen een te groot risico. De ruimte is geen uitlaatveldje waar miljardairs naar hartenlust hun ontlasting kunnen achterlaten in de zucht naar macht en geld, maar een waardevolle hulpbron voor ons allemaal. Als die verloren gaat, is dit een grote stap achteruit voor de mensheid. Strengere regels zijn nodig om de lusten en lasten van satellietnetwerken, zoals de geplande datacenters, in balans te houden. Voordat het te laat is.
Reacties
Een reactie posten